Anasayfam Yap    -
Reklam     -
Kunye     -
Son Mansetler    -
Iletisim                                 
Facebook    -
<center> Bu Yazımızı Basından Seçtik ÇATALZEYTİN MEKTUBU GAZETESİ: </center><center><font color=’blue’> ABANA GENÇLERBİRLİĞİ VE FAHRİ YAZGAN </font></center>
KASTAMONU, TURİZMDEN BİZİ DIŞLADI!
İNEBOLU ADI
Karakter boyutu :13 Punto15 Punto17 Punto19 Punto

İNEBOLU ADI

İNEBOLU ADI
AKP’li Abana Belediyesi’nin internet sitesinde bu “yanlış” “inatla” sürdürülerek şöyle deniliyor (2018): Abana’nın ”tarihteki en eski adı Abonou Teikhes; Abonou Hisarı, Aben Hisarı anlamına gelmektedir. Sözcüğün ’na’ ile bitişinden yola çıkılarak, Abana adının MÖ 2000 yılının en yaygın dili olan Anadolu Luwi dilinden geldiği sanılmaktadır.”
07.08.2018 / 02:28




                                                                   HayatiTahsin YILMAZ

Güncelleme 2018

İnebolu” adı ”Ionopolis”ten uyarlanmıştır. Ionopolis’in sonundaki ”s” kimi dillerde (örneğin Fransızca) okunmaz. Kimi durumlarda Yunancada da okunmaz. Bu sözcük Türkçeye şöyle aktarılabilirdi: İonopoli (yukardaki 1900 tarihli ‘kartpostal’da İnebolu’nun adı “Inepoli”dir. (buradaki ‘I’, ‘i’ okunuyor. Batı dillerinde ‘ı’ ve ‘i’ ayrımı yok. Büyük olursa ‘nokta’sız ‘I’; küçük olursa noktalı ‘i’ yazılıyor).

 
Ama biz bu ”Ionopolis” sözcüğünü Latince kökenli bir dilden değil, Arapçadan aktarmışız (o dönemde ”Doğu Uygarlığı” daha öndedir). Arapçada ”p” sesini karşılayan tilcik (harf) olmadığından, ”p”ler de “b” ile yazılıyor. Bu nedenle Ionopolis, Türkçeye ”İnebolu” olarak aktarılmıştır. Bu durumdan Abana da etkilenmiş; özgün adı ”Apana” olmasına karşın, Türkçeye ”Abana” olarak geçmiştir (Abana Adının Kökeni” için TIKLAYIN). Bu adı Yunanca ‘özgün’ünden ya da Batı dillerinden de alsak, yazı dilimiz ‘Arapça’ olduğundan, durum değişmiyecekti.

İnebolu’nun Ionopolis’ten önceki adı ”Abonutechos”tur. Bu sözcüğün Abonteichos, Aboni Teichos, Aboni Tichos, Abonitichos, Abonitychos, Abonoteichos, Abonu Teichus, Abonuteichus, Avonotichos, Aponi Tichos gibi yazılışlarına rastlıyoruz. Bunun nedeni, bu adın zamanla değişime uğraması değil, Yunanca olan bu sözcüğün çesitli Batı dilleri ebece’leriyle yazılmasıdır. Fransızlar da önüne bir ”d” ekleyerek çeşitlendirmiş: d’Abonos, d’Abonus, d’Abonotique, d'Abonû-tichos.



         * * *

Kastamonu Valiliği’nin yayımladığı “Kastamonu 1973 İl Yıllığı” bile "İnebolu (Abunoteikhos) yahut İonopolis" diye yazıyor (s 155). Ahmet Gökoğlu, “Paphlagonia” yapıtında (Kastamonu, 1952), “İnebolu”ya şöyle başlar: “İnebolu’nun en eski adı olan Abunoteikhos isminin ikinci kısmı Yunanca ‘kale’ anlamını taşımaktadır” (s 20). Hele hele Abonutechos’un İnebolu olduğunu gösteren 6 tarihsel harita da içinde, bu konuda açığa çıkardığımız birçok belgeden sonra (Abana Belgeseli, 2005, s 9, 10, 12, 13, 14 ve 49), Abonutechos’un İnebolu’nun adı olduğu gün gibi ortada. İncelediğimiz binlerce haritanın “bir teki”nde bile Abunouteikhos, Abana’nın yerinde değil. Bu haritaların çoğunda Inebolu’nun yeri “Abunouteikhos (Ionopolis)” olarak gösteriliyor.

Durumun “açık” olmasına karşın, kimi tarihçiler(!) de içinde olmak üzere birçok kişi ve kuruluş “Abonutechos”u “Abana” olarak algılıyor!

Kastamonu Valiliği bu konudaki başvurularımıza yanıt vermedi ve 2011’de ilçe tarihçelerini sitesinden (kastamonu.gov.tr) kaldırdı.

Kastamonu İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Abunouteikhos”un “Abana”nın eski adı olduğu yanlış”ından geçen yıl (2017) döndü.

Abana Kaymakamlığı da bu “yanlış”tan döndü.

Ama, AKP’li Abana Belediyesi’nin internet sitesinde bu “yanlış” “inatla” sürdürülerek şöyle deniliyor (2018):

Abana’nın ”tarihteki en eski adı Abonou Teikhes; Abonou Hisarı, Aben Hisarı anlamına gelmektedir. Sözcüğün ’na’ ile bitişinden yola çıkılarak, Abana adının MÖ 2000 yılının en yaygın dili olan Anadolu Luwi dilinden geldiği sanılmaktadır.”

İnebolu Belediyesi, ”İnebolu’nun ilk adı İonopolistir” diyor (2018) ve daha eskiye gitmiyor.

İnebolu Kaymakamlığı, İnebolu’nun "Ionopolis”ten önceki adının ”Abunoteichos” olduğunu yazıyor.

Abonou Teikhos’un İnebolu’nun adı olduğunu söylediğim öğretmen kökenli bir Abanalı yetkili, “Olmaz öyle şey, direnelim!” dedi.

Günümüz “televole kültürü”nde doğru bilgiye hiç gerek yok. Kişi, bilginin doğrusunu bulunca sevineceğine, kızıyor! Dahası, ”Biz böyle biliyoruz” diyerek düzeyini daha da düşürüyor. ”Toplu bilgisizlik” ve ”ancak eğitimle kazanılabilen cehalet” sürüyor! Kişi, hele bir okul bitirir ya da bir koltuğa oturursa daha da bağnaz oluyor! Kişisellik ya da kamusallık farketmiyor.

       * * *

Aboni Tichos (Abon Hisarı) adı, 2. yy’da kentte (İnebolu) ortaya çıkan Alexandras adlı bir yalancı peygamber yüzünden (kentin adının kötüye çıkması nedeniyle) ”Ionopolis” (İyonya Kenti) olarak değiştiriliyor.

Ahmet Gökoğlu’na göre Ionopolis adı ilk kez İS 165’te paralarda görülür (Paphlagonia, 1952, s 20).

Kaynaklarda İnebolu’nun adı Aboni-Moenia ve Aboni-Muro olarak da geçiyor. Kimi kaynaklarda da yalnızca Aboni olarak geçiyor. Özellikle Aboni-Moenia çok geçiyor ve birçok kaynakta İnebolu’nun Ionopolis’ten önceki adı olduğu belirtiliyor. Bu durumu anlamakta çok zorlandık ama “gizem”i de çözdük:

Aboni Tichos’taki ”Tichos”un Yunanca anlamı ”hisar”dır (sur, kale).

Aboni Moenia’daki ”Moenia”nın Latince anlamı ”hisar”dır (sur, kale).

Aboni Mura’daki ”Muro’nun İspanyolca, İtalyanca ve Portekizce anlamı ”hisar”dır (sur, kale).

Bu durumda, bunların üçü de İnebolu’nun Ionopolis’ten önceki adıdır. Elbette Aboni-Abono-Abonu-Abonus da.

Bu durum şuna benzer:  Bizim ”Yeni Delhi” olarak bildiğimiz Hindistan’ın başkentine İtalyanlar ”Nuova Delhi”; İngilizler de ”New Delhi” der.

İnebolu’nun, çok az da olsa Junopolis, Jonopolis, Inopolis, Panapolis, Niopoli, Zinopoly gibi adlarına da rastladık.

İnebolu’nun bir de Ineboli, Ineboly, Yneboli, Ynebolu, Eneboli, Ainebal, Ainabal, Ainabol, Ainaboli, Ainehboly, Inehboli, Inebolua, Ainahboli, Aynabuli, Ainaliboli gibi yazılışları var.

Bu da, Batılıların Arapça ya da Osmanlıca kaynaklardaki İnebolu’yu kendi yazı dillerine aktarmalarından kaynaklanıyor (örneğin bir Alman Osmanlıca ya da Arapça yazılı ”Çatalzeytin”i ”Tshatalzeitün”; ”Çayağzı”nı da ”Tshaiaghzy” olarak yazar).

(”Abana Belgeseli” 2. Baskı Çalışması)


Etiketler:
Bu haber toplam 3281 defa okundu


YAZARLAR